|
Studie voor ‘Liefkozingen’,
1896
Kleurpotlood en witte hoogsels op papier, 14,8 cm Ø
The Hearn Family Trust
|
« O sexe
initial, sexe définitif, absolu de l’amour, absolu de la forme, sexe qui
nies (sic) le sexe, sexe d’éternité !
Los à toi Androgyne ! »
(O geslacht van het begin, geslacht van het einde, volmaaktste liefde,
volmaaktste vorm, geslacht dat elk geslacht loochent, geslacht voor de
eeuwigheid ! Geloofd zijt gij, Androgyn !)
|
|
De figuur van de androgyn komt menigvuldig voor in het œuvre van Fernand
Khnopff. Zij is de incarnatie bij uitstek van de ambivalentie. Man en
vrouw vormen nog slechts een geheel. Zoals eertijds zijn ze weer verenigd
in een wezen dat het door de kunstenaar gedroomde schoonheidsideaal
belichaamt. Sinds de Oudheid symboliseert de androgyn de terugkeer van de
mens naar zijn verloren eenheid.
In Het gastmaal vertelt Plato dat de mens oorspronkelijk mannelijk
en vrouwelijk tegelijk was. Nadat de goden hen hadden gescheiden, zwierven
alle stervelingen rond op zoek naar hun wederhelft, om opnieuw dit ideale
en één gemaakte wezen te worden[2].
Zowel in de portretten van
zijn zuster Marguerite, mythische figuren of, zoals hier, de beeltenis van
een adolescent, laat Fernand Khnopff de gelaatstrekken van zijn personages
subtiel overvloeien in die van het andere geslacht. Een weerspiegeling van
hemzelf ? Een afschijnsel van zijn eigen biseksualiteit ? Er bestaan
talloze interpretaties. Dit neemt niet weg dat Khnopff een thema bespeelt
waar ook menig tijdgenoot graag gebruik van maakte.
Door zijn dubbelzinnige, mysterieuze en ideale aard is de androgyn een
symbolistisch thema par excellence. Hij waart onophoudelijk rond in
de literaire en picturale beelden van het "fin de siècle".
G.B
|
NL
